V E R G E V E N door Marc Den Dodo

EEFJE DE DOMINEE SPREEKT TOT U

We haalden al verschillende teksten aan uit het eco-humanisme, of uit de stellingen van Martha Nüssbaum (liberaal) over vergeving. Ditmaal presenteren we u (en we vinden dat dit niet kon ontbreken) een tekst van Eefje, uit haar preek als protestantse dominee, onder de titel ‘woord bij het woord’ . Woorden aanvullend op de teksten van Matheus 18 21-35. Kernachtig kunnen we het als volgt samenvatten. ‘Bij vergeven gaat het niet over de ander, maar over jou: het loslaten van de last die je met je meedraagt’ Hij is wat lang naar onze normen, maar lees hem volledig, hij is het waard !

 

VERGEVING: Woord bij het woord

‘Als ik hem tegenkom dan vermoord ik hem’ en ‘hij moet de rest van zijn leven worden opgesloten’ Dominee Ebi Wassenaar hoort het geregeld om zich heen. Ze werd in november, zwaar mishandeld en voor dood achtergelaten. “Maar ik geloof niet in moord en niemand heeft er iets aan als hij de cel in moet” Mededogen, is één van de belangrijkste eigenschappen van de dominee. Na zware revalidatie is ze weer thuis. ‘Ik was de eerste dagen in het ziekenhuis heel bang dat hij mijn compassie had afgenomen’. Dat had ik vreselijk gevonden, maar gelukkig is het niet gebeurd”

En toch had niemand het haar kwalijk genomen, als ze de dader wel dood had gewenst. Zoals ze zelf zegt, ‘er was een Ebi van voor de aanslag en er is er een van erna.. Ebi was voorheen heel actief, nu zit ze het grootste deel van de dag in haar stoel. Zelfs praten kost moeite, ze is volledig afhankelijk van anderen.

Soms hoor je wel eens verhalen over mensen die anderen vergeven, zelfs de vreselijkste dingen. Een barbaarse daad en toch vergeving schenken. Het doet extreem aan en het is ook extreem. Want wat wordt er niet allemaal van je gevraagd wanneer jouw broer of partner, of kind wordt beroofd en in mekaar geslagen, of verkracht, ja zelfs gedood ! Hoe kun je vergeven wanneer anderen jou of de jouwen-al dan niet doelbewust- zware en soms onherstelbare schade toebrengen ? Hoelang en diep zetten zich niet de sporen van schade in vele mensenlevens verder, soms zelfs tot in de volgende generaties…? Wraak willen nemen is dan een normale, menselijke refleks, je wil iets effen leggen, weer recht maken, een balans van goed en beschadiging die zwaar naar de kant van het onrecht is doorgeslagen, weer in evenwicht brengen.

In die behoefte om te vereffenen schuilt een juist aanvoelen: wanneer men niet minstens op langere termijn op enige wijze weer een evenwicht ontstaat, blijven we aan de ellende verkleefd en blijft de toekomst versperd. De vraag is evenwel: op welke manier proberen we de zaken weer in balans te brengen ?

Wraak nemen, oog om oog, tand om tand, dus de andere beschadigen, zoals hij mij beschadigde, het kan emotionele opluchting bewerken, een gevoel geven dat zaken vereffend zijn, maar de balansen van het leven worden er niet bepaald door hersteld. Iets ten goede keren doet wraakneming niet. INTEGENDEEL, een nieuwe spiraal van ellende wordt in werking gezet. Immers, nog los van wat de wraak met een ander doet, heeft hij of zij ook mensen om zich heen, ‘moeder, broer, partner, kind’, die ook al hebben ze wellicht part nog deel aan het hele verhaal, mee in de klappen zullen delen, mee de gevolgen van de wraak, zullen moeten dragen. De rekening wordt altijd ook aan onschuldige derden gepresenteerd, een nieuw onrecht wordt toegevoegd. Dit geld voor individuen die nog een eitje met mekaar te pellen hebben. En dat geldt evenzeer voor het strafrechtsysteem: in landen bijvoorbeeld waar de samenleving nog steeds het wraakmodel hanteert om delicten te bestraffen en bijv. nog steeds de doodstraf toepast, brengt de toepassing hiervan uiteindelijk geen herstel van het aangebrachte onrecht teweeg: de slachtoffers zijn soms opgelucht, maar echte genezing blijkt de dood van de dader niet teweeg te brengen.

De bijbel plaatst ons voor de nogal moeilijke boodschap dat er uiteindelijk maar één andere manier is om de balans van goed en onrecht weer te herstellen, en dat is vergeving. Zowat overal in het Nieuwe Testament treffen we de boodschap aan dat vergeving schenken onmisbaar is voor de vooruitgang van het leven en het vinden van de toekomst. Zo noodzakelijk als brood voor het lichaam, zo onmisbaar blijkt vergeving voor de ziel.

De lat lijkt op die manier wel erg hoog te liggen. Is vergeven dan vanzelfsprekend ? Nee, het zal zelen of nooit vanzelfsprekend zijn, nooit iets wat je zomaar snel even doet, en al zeker niet als het om zware feiten gaat. Het is geen kwestie van snel vergeten, zomaar de spons erover, of van vlotjes een excuus te aanvaarden. Meestal vergt het een hele worsteling met onszelf vooraleer we zover zijn.

Vergeven heeft vooral met loslaten te maken.

Wanneer iemand ons kwaad berokkend heeft, dan zijn we als het ware door die mishandeling gebonden als door een ketting. Vergeving heeft niets te maken met lief zijn, met je laten gebruiken als deurmat waar iemand zijn voeten aan afveegt. Het kwaad dat jou is aangedaan kun je niet bestrijden door te blijven in je kwaadheid over het leed dat jou is aangedaan. Dan voed je het alleen maar. Sterker nog zo neem je misschien wel je vijand in je op, en dat kan zover gaan dat je eigenlijk op je vijand gaat lijken, en hetzelfde gaat doen.

Vergeven heeft veel meer weg van het doorbreken van de ketting, waarmee je eigenlijk zegt, wat jij me deed was niet ok, dat ik hier niets mee te maken wil hebben, ik wil hier niet mee verbonden zijn. Wie vergeeft, is eerder iemand die vecht voor zijn of haar vrijheid. Iemand die vrij is kan weer lachen, kan het schone zien waar anderen het niet zien. Iemand die vrij is voelt zich niet aangevallen, noch gebonden door haat. Dat is waar je voor vecht. Alsof je wil zeggen, het kwaad en de dood zullen niet het laatste woord hebben, de duisternis zal geen vat krijgen op het licht. Vergeven betekent dan ook niet dat je de ander toestemming geeft om het destructieve gedrag steeds maar te blijven herhalen. Vergeving betekent dan ook niet, en dat is heel belangrijk, dat je het contact met die ander per se moet verder zetten, soms moet je vergeven, en het contact verbreken.

Vergeven is zeggen: ik laat het gebeurde zo goed mogelijk los, wens je het goede en richt me op mijn toekomst. Vergeven is uitkruipen onder de steen van de pijn, het is uitkijken om nog langer het heden te belasten en zelfs te verknoeien vanwege een verleden dat toch niet meer over te doen valt. Het wijst op een vermogen om niet aan omstandigheden geketend te blijven maar er bovenuit te stijgen, op een heel diepe vorm van vrijheid en bevrijd zijn. In die zin is vergeving iets groots, een kracht die het leven op andere sporen leidt.

In de praktijk heeft het vaak heel wat voeten in de aarde voor we ons dat vermogen tot vrijgeven en loslaten van het verleden hebben eigengemaakt. Inzicht krijgen in onszelf helpt daar in ieder geval bij. Gaan beseffen dat wij ook zelf begrensd zijn en ook zelf vergeving nodig hebben. Hoe meer wij groeien als mens, hoe beter we immers onze eigen goedheid en onze schaduwkanten gaan zien, en hoe intenser we ook zelf op het krijgen van nieuwe kansen zijn aangewezen. Wie weet hoe moeilijk het is om zelf te vergeven en los te laten, beseft wellicht ook hoe moeilijk het is voor anderen om onze fouten te vergeven. Eens we daarvan doordrongen zijn, komt het kunnen vergeven al iets dichterbij: als wijzelf het zonder vergeving en nieuwe kansen niet redden, dan misschien die ander ook niet. Wie anderen niet vergeeft, maakt de brug kapot waar hij ook zelf overheen moet. Laten we vrije en bevrijde mensen worden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s