“JE BENT WIE JE BENT” Je kan wel jezelf veranderen

Heel veel van mijn lezers-vrienden, hebben zo wat hun twijfels over hun eigen zijn, hun eigen toekomst, en vooral ook om ‘later’ als het aards leven stopt. Ik wil er zo graag mijn eigen visie aan geven.

Allereerst over, waarom ben ik dan wie ik ben (bv depressief, of zwartgallig, of vol twijfel, of optimistisch, of gewoon etc…) Welnu op elk moment in je leven ben je de resultante van je verleden, je erfelijkheid, je opvoeding, je ervaringen, alles wordt door je hersenen opgeslagen, niet in je harde schijf, want die heb je niet, maar in de verbindingen tussen je neuronen, en onder invloed van chemische reacties. Dagdagelijks verander je dus, wordt je iemand anders, maar je leeft wel met dat nu , en in dat nu ( op dit moment). Dat verleden bestaat alleen in je neuronen ‘prints’. Maar het stopt hier niet mee, er is iets positiefs, er is met name ook een toekomst, die weliswaar niet echt bestaat, maar alleen in je ratio (denken/verstand). Laat het nu juist die ratio zijn die zo bepalend is voor ‘verandering/verbetering’. Ons handelen (leven) wordt bepaald door enerzijds onze gevoelens (emoties) en anderzijds ons denken (ratio). Ja dus, we hebben ons eigen leven in de hand. Ja dus we kunnen veranderen (bv gelukkiger leven) door onze ratio meer te laten doorwegen. Wij kunnen beslissen (zelf) om rationeler om te gaan met onze emoties.

Daarvoor is inzicht nodig (studie) en aanvaarding (aanvaarding van de beperktheid van ons zijn).

Wijzelf kunnen beslissen (rationeel) om onszelf beter te maken, een beter mens, en voor onszelf en voor de wereld om ons heen. Neen dus, beste lezer, we hoeven niet te blijven jammeren over al het slechte in de wereld, we hoeven het alleen zelf aan te pakken.

In dezelfde redenering van wie we zijn, is ook het probleem opgelost van wie we niet zijn. Wat met onze ziel (geest) als we sterven. Welnu als ons zijn, de fysische prints in onze neuronenverbindingen zijn, sterven deze ook bij het afsnijden van de zuurstoftoevoer.

Ik gun jullie alle spiritualisme, zelfs liefde, maar gebruik het hier en nu om de wereld beter te maken. Zelfs de grote filosofen leven alleen verder in hun boeken en hun volgers die hun gedachten in zich opnemen.

Marc Den Dodo

Uit ‘publicatie in Gentse nieuwe wandeling gazette’

Het beleid

Ik was in mijn carrière aanwezig als actief medewerker, zowel in de non-profit sector (vzw’s-ziekenhuizen), de politiek (partijstelsel, OCMW) als de bedrijfswereld. Nergens was het zo dat niet alle partners betrokken werden in de organisatie van de doelstellingen van het betreffende orgaan. Iedere partner had zijn inspraak, over alle fundamentele punten, die hun werking/ leven aanbelangen. Natuurlijk staat, inspraak, niet gelijk aan beslissingsrecht. Daar zijn elementen als participatie, de baas zijn, een stemming, ook van belang voor. Maar uit de psychologie leren we dat ieder gesprek (inspraak) tussen partners, steeds tot een soort van kruisbestuiving aanleiding geeft. Men verrijkt mekaar waardoor soms strakke gedachtegangen enigszins fluider worden. Begrip hebben voor mekaar noemen we dat. Zes jaar weldra verblijf ik in een PI (penitentiaire instelling) en stel vast dat mijn ideeën nergens aan de bak geraken, er is trouwens nergens een gesprek mogelijk, ondanks mijn vele aandringen. Ik beschouw dit als niet normaal. Ten slotte gaat het grotendeels over de organisatie van mijn bestaan/leven. Ja er bestaat een overlegorgaan, die dient in te staan voor de communicatie met de beslissende/uitvoerende krachten binnen de instelling. Maar die ganse zes jaar lang, stel ik vast uit de P.V’s, dat men zich voor 100% inlaat met ‘the ordinary circle’. De zoveelste discussie over ‘basic behoeften’ laat het ons gewoonweg, ‘de kantinelijst’ benoemen. Maar om te komen tot het diepste van de mens, die ons alleen maar doet groeien als mens, is geen ruimte. Ik heb het dan over, respect, waardering, en andere elementen die oorzaak kunnen zijn van een algemeen welzijn, waardoor een goed/warm gevoel ontstaat, en men automatisch veel positiever gaat reageren. En daar gaat het om, dit is trouwens wat iedereen wil. En dan is mijn oplossing, ik probeer het zoveel mogelijk individueel, meer stel vast dat deze pogingen oh zo dikwijls verkeerd begrepen worden. Ik lijk niet normaal. Is de norm ‘normaal hier’ dan zo verschillend van mijn ‘normaal norm’?

Natuurlijk heb ik de plicht om gans eerlijk te zijn, is er dan in die zes jaar niets anders geworden? En heel eerlijk, ja, toch wel. Er is een andere, nieuwe jongere generatie aanwezig, die naar ik persoonlijk voel, wel aandacht heeft, wel een aanzet tot een luisterend oor te hebben, maar er blijft een soort muur bestaan, gebaseerd op iets wat ik niet altijd snap. Het gaat traag, oh zo traag. De muur lijkt zich te situeren tussen het belang van de gedetineerde, en de werkende, maar voor alle kenners, ze hebben beiden dezelfde belangen. Het betere van de ene zal alleen maar aanleiding geven tot het betere van de andere, en vice versa. En daar draait het om, mekaar verrijken, mekaar helpen groeien in ons mens zijn. Ben ik negatief over de toekomst, zeker niet, er is te veel sluimerend positivisme aanwezig. Maar diezelfde muur verhindert versnelling in de samenwerking ervan. Het is alsof er schaamte is over ‘ik heb begrip voor’ en ik kom er openlijk voor uit. Rond mijn 25ste had ik prioriteiten, zoals algemeen welzijn, nog steeds geen ‘hot topic’ zijn. Ik-belang, gaat nog steeds voor op ‘maatschappelijk/ethisch belang’, en dat uit zich in de snelheid van reageren, en het leggen van kunnen, maar zestig miljoen voor tienduizend psychologen is not done! Wel wetende dat die wapens geen vrede brengen. Om maar te besluiten met Etienne Vermeersch ‘De God-vader’ heeft zich in zijn “openbaringen” zwaar vergist, ofwel is hij niet echt liefdevol! Om dit slot uit te leggen is een nieuw verhaal nodig. Geen schrik dus, er volgt nog.

Marc Den Dodo

Ik leerde heel recent een 74-jarige ex-gevangenisdirecteur kennen, laat ons hem gewoonweg Willy noemen.

(Indian Summer 2019)

Willy vecht, nog steeds, voor een humane gevangenis, dit zowel voor de echte, als voor de emotionele gevangenis waar velen levenslang in leven.

Eind de jaren 60 (van de vorige eeuw) volgde Willy de toen nog zeer jonge studie criminologie. Toen al, werd aan de RU Gent bij deze studie sterk de nadruk gelegd op het aspect slachtoffer bij de criminele mens, en let op, vertaal slachtoffer niet door diegene die het delict ondergaat, maar wel dat de delict pleger, slachtoffer is van de beperktheden waardoor ze evolueerden tot wat ze waren. Ook toen al waren termen als preventie en zorg belangrijke waarden als men sprak van een betere maatschappij.

Laat ons Willy zijn identiteit maar toe-eigenen aan de ware Vlaamse, met name een christen-humane, een spoor dat diep in ons gekerfd zit, maar dat we helaas de dag van vandaag soms bijster zijn.

De reden en waarom dit verlies er is, zijn meervoudig, maar opvoeding en hechting zijn er enkele van. En als compensatie, of verkeerde dwang kiezen we voor het snelle gewin van het economisch belang, waarbij steeds meer hebzucht gaat primeren op het wij-gevoel.

Ik zou hier heel graag over doorgaan in mijn filosofie, en er onder meer opnieuw ‘vrijheid van het individu’ bij betrekken maar dit zou ons wel te ver brengen. Ik wil blijven bij enkele gevleugelde uitspraken van Willy met betrekking tot detentie. Ik bestudeerde helemaal die mens niet, maar poog alleen enkele rake uitspraken van hem weer te geven, die naar mijn gevoel ook op vandaag nog steeds van kracht zijn.

Aan de universiteit was ik opgeleid om kritisch te zijn, en daar (justitie) was dat volledig uit den boze.

‘Het systeem’ bestond uit wetten en regels die rigoureus moesten worden toegepast, terwijl de universiteit pleitte ‘reglementen en wetten zijn wegwijzers’, maar kunnen nooit in de plaats komen van de denkende, evaluerende mens.

‘Menselijke warmte betonen tegenover een gevangene was verboden’. ‘Het geroep en geschreeuw van bevelen allerhande’. ‘Er werd daar niet over gesproken, er werd alleen afschuwelijk veel lawaai gemaakt, een nachtmerrie!’

Ik kan zo nog wel wat doorgaan, en dan heb ik nog niet eens het ergste aangehaald, maar het is niet mijn visie, mensen voor het hoofd stoten. Wat ikzelf nu vaststel, veertig jaar na datum, dat er aan de ‘ordinary circle’ (de basic behoeften/ eten/ drinken/ verzet/ huisvesting) wel ernstig gesleuteld werd. Op dat vlak is het leefbaar, zeker als men minimalistisch denkt, zelfs een overdreven luxe.

Maar waar het om gaat, met zorg omgaan als individu, staan we nergens.

Toen Willy zijn studies maakte, waren er boeken geschreven in de sociale psychologie-tijd, van Maslow & C°, maar de wetenschap, en dus ook de psychologie evolueerden enorm, we kenden de periode van de cognitieve psychologie, en heden ten dage zijn enorme vooruitgangen geboekt in de bio-chemische en neurowetenschappen. Maar detentie blijft op dat vlak hangen, ze slagen er amper in de basic levensvoorwaarden in te vullen.

Ik stel me dan die grote vraag, maar wat is er gaande, het hoofdbestuur en de gevangenisdirecties, zijn gevuld met allemaal wetenschappers die een verantwoordelijkheid dragen over de hen toegewezen personen, om hen als mens te respecteren, dit is een enorme bijdrage tot heling, om te voorkomen dat iemand verder wegzinkt in negatieve gevoelens t.o.v. de maatschappij. Kansen creëren, hoop blijven scheppen is heel belangrijk. Waardering en respect gebaseerd op een moderne goede communicatie zijn levensnoodzakelijk in dit proces.

Dit blijkt een bijna onmogelijke opdracht, maar wat houdt dit tegen?

Ik stel me verdomd de vraag, en krijg er geen deftig antwoord op.

Marc Den Dodo

Verhaal uit ‘De Gentse nieuwe wandeling gazette’

Een pleidooi voor gezond verstand

Mijn opa was een boer, mijn vader ook, dus ja, ik ook. Als je dit uitspreekt, kan je natuurlijk twee kanten op. Voor hen die het glas halfleeg zien, is er een negatieve connotatie aan ‘boer zijn’. Voor diegenen die het glas half vol zien, is er heel veel goeds in boer zijn. Voor mij is één ervan, met name het toepassen van gezond verstand. Laat ons dus allemaal maar boer worden. En ondanks is dit een uitstervend ras. En in dat gezond-verstand idee staat zorg voor mekaar hoog aangeschreven, als een te volgen motto. Nog nooit hoorde ik zoveel beleidsverantwoordelijken praten over een inclusieve maatschappij. In de verlichtingsfilosofie spreekt men dan over diversiteit, pluralisme en ieder lid van de maatschappij moet ‘volwaardig’ worden opgevat. Laat dit laatste nu juist die inclusieve maatschappij bedoelen. We omarmen iedereen, en geven iedereen de beste kansen.

Met mijn gezond verstand zeg ik dan, wie is iedereen dan eigenlijk? Waar staan we dan met onze ‘zogezegde verplichte’ aandacht voor de vele armen, kanslozen, minder-validen, gedetineerden, en ga zo maar verder…

Natuurlijk zegt mijn gezond verstand ook, maar er dienen prioriteiten gesteld, keuzes gemaakt. Niet alles kan!

En dan komt men met allerlei theorieën aandraven??? onder meer, maar wat met hun (het individu) eigen verantwoordelijkheid. Je moet niet lang naar school zijn geweest om te weten dat iedereen geboren is in bepaalde omstandigheden, laat juist nu die omstandigheden zo bepalend zijn, voor wie of wat je wordt. Hechting, opvoeding, onderwijs zijn sterke argumenten, om verandering te brengen in dit proces. Hierop moet gewerkt wil men verandering brengen, maar in de praktijk stellen we net het omgekeerde vast. Onze moeders (en ook vaders) krijgen amper de tijd (3 maand) om enigszins een hechtingsband op te bouwen met hun pasgeborene, en daarna roept de economie(!) opnieuw. De Noorse landen pakken dit ietwat anders aan, met de gekende positieve gevolgen. Meer geluksgraad, minder armoede, minder criminaliteit en ga maar effe door.

Neen, het is hier niet alleen een kwestie van gezond boerenverstand, maar ook van prioriteiten stellen, en een gezonde toekomstvisie in de politiek. Laat ons dit net nu ontbreken, we zoeken allerlei andere items om het ware verhaal te ontlopen. Het is de schuld van de migrant, het is de schuld van Europa etc. Maar hebben wij dan geen schuld? Ik zou dit positief bevestigen, en duidelijk stellen ‘te weinig gezond boerenverstand’. Het is geen oneer dit te beseffen en er iets mee te doen.

Marc Den Dodo

Alles heeft zin, zelfs de dood!

Ik schreef er verrassend veel over de laatste tijd van mijn vriendin, met name over de dood, en wat erna, met ons! Niet omdat ik er naar verlang, maar omdat ik het uiteindelijk aanvaarde, dat de dood juist het leven zinvol maakt. Maar Marc dat is zo tegengesteld aan je positivisme. Welnu dit verdient een woord van uitleg. Juist doordat ik de eindigheid van het leven aanvaard, is mijn huidig leven zo waardevol, besef ik ten volle dat ik elk moment een goed mens dien te zijn. Niet omdat ik moet, maar omdat het doen, goed zijn, juist waardevol en dus zinvol is. Dit is iets om voor te staan. Net als vrijheid, waarbij voor mij vrijheid niet bestaat uit het invullen van al mijn verlangens, maar juist de keuze, om niet al die verlangens te vervullen, als ze bvb. niet passend zijn doordat ze hierdoor een andere schade toebrengen. Mijn vrijheid is eerder een plicht dan een recht. Behalve leven in de gevangenis onder het huidige systeem. Vrijheid in de positieve zijn, met name het hebben van capaciteiten en vaardigheden, en de keuze om te doen wat je moet doen beleef je niet echt binnen de muren. Daarom schreef ik ook het artikel ‘Baktitis’ waarin ik stel dat ‘bakrotten’ je cognitieve vermogens aantast.

Ik ben minder bang van de dood dan van mijn echte vrijheidsafname.

O v e r L i e f d e …

Je kan er niet naast kijken, liederen, films, boeken, internet, het staat er vol van.  Wat zal ik daar dan nog aan toe te voegen hebben ? Ik stel me niet eens de vraag, ik wil het gewoon doen, omdat ieder van ons het recht heeft het te doen.  Hopende u enkele gedachten bij te brengen, naast de zovele andere, hopende dat je er iets aan hebt, wat ook, het is maar mijn standpunt..

Onze wereld is er één vol van hardheid, soms moeilijk leefbaar, we hebben dit wat te danken aan onze  moderne maatschappijwerking, alles moet opbrengend zijn voor ‘ik’, wat heb ‘ik’ er aan ? Laat ware liefde daar nu net aan ontsnappen, die liefde die vraagt om iets, is geen ware liefde. Je hebt niet lief omwille van jezelf maar omwille van de andere. (hier spreek ik een beetje de moderne levenswijsheidsgoeroes tegen, die al snel verkopen, heb eerst jezelf lief om anderen te kunnen liefhebben) Een liefdevol (goed) mens zijn betekent niet in de eerste plaats een bepaalde keuze maken, maar aandachtig zijn op de anderen, op de wereld, op wat nodig is in een bepaalde situatie, en niet in eerste instantie op zichzelf. Het gaat erom zich bewust te worden van de wereld en niet van de eigen subjectiviteit van het individu. Liefde is de perceptie van individuen. Liefde is het extreem moeilijke besef dat iets buiten ‘het zelf’ werkelijk is. Liefde is alleen mogelijk als je de realiteit accepteert van een wereld buiten het zelf, en dat vereist  oprechtheid en nederigheid. Liefde wordt dikwijls gelijkgesteld aan een gevoel, en als dat gevoel weg is, is de liefde ook weg. Maar wat als liefde geen gevoel is ? Wat als het een relatie (verbinding), is met een (iets) ander, dan een zelf, die uiteraard wel kan leiden tot gevoelens, als verliefdheid, blijdschap, boosheid en jaloezie . Liefde is eerder “een besef” dan “een gevoel”. LIEFDE IS EEN ZELFOVERSTIJGENDE AANDACHT VOOR DE ANDER. Ter herinnering, omdat het zo belangrijk is, ware liefde is geen gevoel, maar een radicale vorm van aandacht  voor iets buiten ‘het zelf’, en dan is liefde geen onderdeel van instrumentalisering (wat levert het op voor mij ?) en draagt zo niet bij aan de zinloosheid van het leven, wel integendeel, staan voor de intrensieke waarde van liefde is juist zinvol. We leven in een economisch en gemeenschapsmodel, waar het meeste draait om, wat brengt het op voor mij, deze hebzuchtige ‘ik-gedachte’ (ingeboren in de mens) is een nihilistische gedachte, waar zelfs veel psychologen (voor wie het zou dienen te gaan om de mens en zijn mogelijkheden te ontwikkelen) aan meewerken, ze helpen de mens niet ‘omwille van zijn kwaliteiten’ maar om hem klaar te stomen voor… de maatschappij, maar welke maatschappij ? (denk onder meer aan arbeidspsychologen) Ze helpen hem als onderdeel van een totaal proces dat opbrengst heet.  Er zijn er die daar boven uitstijgen, ik denk dan in het bijzonder aan Martha Nussbaum, die een lijst van menselijke vermogens aanlegde, in haar capabillity  approach , en hoe we daar als maatschappij dienen mee om te gaan (een aanrader trouwens om te lezen, ze vertaalde dit trouwens ook in één van haar meest recente publicaties, waarin ze pleit, dat liefde een rechtvaardiger samenleving kan dichterbij brengen) Het kan ons allemaal veel beter vergaan, DOE OOK JIJ MEE ?

Marc den dodo en zus leen zijn heel blij u deze boodschap mee te geven als hoop voor 2020